انواع کلسترول خون و نقش آنها در بدن
کُلِستِرول (به انگلیسی: Cholesterol)، یکی از مولکولهای زیستی و از دسته چربیها (لیپیدها) است. این مولکول ساختار چندحلقهای (آروماتیک) دارد. نقش عمده آن استحکام و انعطافبخشی به غشا سلولها است.
کلسترول نوعی چربی و از مواد مهم غشا است. کلسترول در خون هم وجود دارد. کلسترول خون از دو منبع اصلی تامین میشود: رژیم غذایی و تولید در کبد. کلسترول رژیم غذایی به طور عمده از گوشت، جگر، مغز، تخم مرغ و غذاهای لبنی به بدن میرسد. غذاهایی گیاهی کلسترول ندارند.پس از صرف غذا کلسترول از طریق روده جذب و سپس همراه با تری گلیسیرید ها درون پوششی پروتئینی بستهبندی میشود. این ترکیب چربی-پروتئین شیلومیکرون نام دارد. کبد هم میتواند کلسترول را از خون بردارد و هم آن را تولید و به درون خون بریزد.پس از صرف غذا کبد شیلومیکرون را از خون برداشته و در مدت زمان میان وعدههای غذایی کلسترول را تولید و درون گردش خون میریزد.
تفاوت الدیال و اچدیال :
مقدار زیاد کلسترول الدیال با بیماریهای کرونری قلب در ارتباط است و به آن «کلسترول بد» گویند. لیپوپروتئین الدیال کلسترول را روی دیواره رگها نشانده و موجب شکلگیری ماده سخت و ضخیمی که همان پلاک کلسترول است میشود. با گذشت زمان پلاک کلسترول موجب زخیمشدن دیواره رگ و نازکشدن مجرای عبور خون میشود. این فرآیند تصلب شرائین (آترواسکلروسیس) نامیده میشود.
چون لیپوپروتئین اچدیال با برداشتن دیواره کلسترول از شریان و بردن آن به کبد از تشکیل پلاک جلوگیری میکند، «کلسترول خوب» نامیده میشود. بنابراین مقدار الدیال بالا و اچدیال پایین، از فاکتورهای خطر ایجاد تصلب شریان است در حالی که نسبت پایین الدیال به اچدیال برای بدن بسیار سودمند است.
هنگامی که الدیال بالا میرود کبد نه تنها کلسترول را تولید و به داخل خون میریزد؛ بلکه میتواند آن را از گردش خون بردارد. حذف سریع کلسترول الدیال از خون و کاهش آن، با تعداد گیرندههای فعال روی سطح سلولهای کبدی مرتبط است.
دو عامل ارث و رژیم غذایی تأثیر چشمگیری بر الدیال و اچدیال و کلسترول خون فرد دارند. برای نمونه هاپیرکلسترولمیای فامیلی افاچ یک اختلال ارثی است که در ان شخص بیمار دچار کمبود و نداشتن گیرندههای الدیال روی سطح سلولهای کبدی میشود. در نتیجه افراد مبتلا تمایل بیشتری به پیشرفت تصلب شرائین و بیماریهای ایسکمیک قلبی در سنین بالاتر دارند.
رژیمهای غذایی که دارای مقدار بالای چربیهای اشباع و کلسترول هستند موجب افزایش مقدار الدیال خون میشوند. تری گلیسیریدها براساس ساختمان شیمیاییشان به دو گروه اشباع و غیراشباع طبقهبندی میشوند. چربیهای اشباع از گوشت و محصولات لبنی تامین میشوند و میتوانند مقدار کلسترول خون را بالا ببرند. همچنین برخی از روغنهای گیاهی که از نارگیل، نخل و کاکائو تهیه میشوند هم چربی اشباع بالایی دارند.