بیماری وسواس و راههای درمان آن

یکی از بیماری‌های روانی که اندیشه جامعه امروزی ما را سخت درگیر خود کرده است،بیماری روانی وسواس می باشد…امروزه،افراد زیادی با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند و نه تنها با خود،بلکه با اطرافیان خود نیز درگیری‌هایی پیدا کرده‌اند. شخص وسواس،همیشه خود را از دیگران برتر،بهتر و پاکیزه‌تر می‌بیند و همین،موجب دلگیری و رنجش اطرافیان می‌شود. وسواس انواع گوناگونی دارد:وسواس فکری،اخلاقی و عملی و باید بدانیم،همان طور که شستشوهای بیش از اندازه،پیامدهای تلخ و ناگواری را به دنبال دارد،وسواس فکری هم با پریشان فکری ها و ناآرامی‌هایی که زائیده پندارهای غلط شخص بد فکر می‌باشد،در نشست‌ و برخاست‌ها و روابط اجتماعی،موجب اختلاف‌های دامنه داری می‌شود که همه را در آتش سوزان خود می‌سوزاند و خاکستر می‌کند.

عوامل و ریشه‌های بیماری وسواس،عبارتند از:

- اختلالات روانی

متاسفانه، وجود یک سلسله آشفتگی‌های روانی باعث می‌شود که شخص دچار شک شود و پیوسته جان و روح خود را،در معرض نا آرامی و نگرانی قرار دهد که ما در رویارویی با این افراد،به روشنی،این نگرانی را در چشمان و رفتارشان می‌بینیم!

-نداشتن شناخت و آگاهی

نا آگاهی در زمینه احکام دینی و عبادت‌ها موجب بروز این بیماری می‌شود،حال آنکه دین اسلام سفارش کرده است که از به رنج انداختن خود بپرهیزیم.

- وسوسه‌های شیطانی

بزرگ‌ترین ریشه وسواس،همین تلقین‌های شیطانی است.خداوند،در کتاب آسمانی خویش می‌فرماید:بگو از شر شیطان وسوسه گر به خداوند آدمیان پناه می‌برم!

از این رو،جلوگیری از نفوذ شیطان در کارهای روزمره و به ویژه در هنگام عبادت (نماز، روزه، اعمال حج و…) که حساس‌ترین لحظه حضور شیطان برای جدایی انداختن میان عابد و معبود می‌باشد، بسیار ضروری است.و در این صورت است که،شیطان به ناتوانی خود پی می برد.

- عامل وراثت

همانطور که فرزندان ویژگی‌های ظاهری مانند:قد و شکل و… را از راه ژنتیک دریافت می کنند،از نظر روانی نیز،از پدر و مادر ارث می برند که با روش‌های درست تربیتی و چیرگی بر اراده می‌توان،تا اندازه زیادی،به برطرف ساختن این کمبود پرداخت.

- بحرانهای دوران نوجوانی

در این دوران نیز،به دلیل دگرگونی‌های بسیار،برای نوجوان دغدغه ها و آشفتگی‌های روحی و روانی زیادی وجود دارد که به طور طبیعی،بر فکر و روان او تاثیر می‌گذارد و به شکل بیماری وسواس نمود می‌یابد.

- روش‌های تربیتی نامطلوب

بیشتر وقت‌ها،پدر و مادر در تربیت فرزندان خود دچار زیاده‌روی و یا کوتاهی می‌شوند.بی توجهی در دوران کودکی،وجود ضربه‌ها و استرس‌های روحی ناشی از درگیری‌های خانوادگی وجدایی پدر و مادر باعث می‌شود که فرزندان در دوران نوجوانی و جوانی برای ابراز شخصیت و جلب توجه،به این شکل خود را مطرح کنند!

پیامدهای بیماری وسواس

در میان زیان‌های ناشی از این بیماری،می‌توان به زیان‌های فردی،اجتماعی،اقتصادی و اعتقادی اشاره کرد.

الف:زیان‌های فردی

- خارج شدن از محور طاعت و خلوص نیت،به خاطر از دست دادن حالت بندگی.

-به هدر دادن وقت پر ارزشی که می‌تواند در راستای کارهای بهتر و مفیدتری استفاده شود.

-بی محتوا شدن عبادت و از دست رفتن هدف اصلی عبادت که فروتنی در برابر پروردگار می باشد،چنان که گاهی توجه بیش از اندازه،به تلفظ و قرائت در نماز،از حضور قلب و رکن اصلی نماز می‌کاهد.

- بدعت‌گذاری در دین؛ شخص وسواس،به دلیل نداشتن تمرکز فکری،چیز تازه‌ای را اضافه یا کم می‌کند.

امام باقر(ع) در این باره می فرمایند:«کل بدعة ضلالة،وکل ضلالة سبیلها الی النار؛هر بدعتی،گونه‌ای گمراهی خواهد بود و هر گمراهی هم،راهی به سوی آتش جهنم خواهد بود».

- آخرین ضرر فردی این بیماری،گاهی،باطل شدن عبادت می باشد.

ب: زیانهای اجتماعی

- گوشه گیری و انزوا طلبی،به خاطر ارتباط نداشتن با دیگران و بدبینی و بد گمانی نسبت به افراد.

- آزار اطرافیان،به دلیل وقت گذرانی بیهوده و در نتیجه،معطل کردن دیگران.

امام صادق(ع)می‌فرماید:روز قیامت،آنگاه که کسانی که بندگان خدا را به زحمت انداخته‌اند،فرا خوانده می‌شوند،گروهی حرکت می کنند که در چهره آنان گوشتی وجود ندارد،آن وقت گفته می‌شود:هؤلاء الذین آذوا المؤمنین؛اینها افرادی هستند که در دنیا موحبات آزار اهل ایمان را فراهم کرده‌اند.

- زمینه گناه سازی:بدین معنی که شخص وسواس،به دلیل بد گمانی و حساسیت‌های نابجای سایرین،گاهی خیلی راحت،به آنها تهمت می‌زند و دروغ می‌گوید،در حالی که خداوند در کتاب آسمانی خویش می‌فرماید:یا ایها الّذین آمنوا اجتنبوا کثیرا مّن الظن انّ بعض الظن اثم؛ای اهل ایمان،از بسیاری گمان بردنها خودداری کنید؛زیرا برخی از گمان بردنها،گناه می باشد.(سوره حجرات،ایه ۱۲)

- بد جلوه دادن چهره دین

- ایجاد اختلافات خانوادگی

تربیت – ترس – توارث – تحقیر

چهار عامل ایجاد کننده وسواس که ارتباط مستقیم با خانواده دارد ، پس می توان نتیجه گرفت که خانواده کانون اصلی پرورش وسواس می تواند باشد .
انضباط خشک و سختگیرانه و تک بعدی والدین ، خود زمینه ساز شخصیت وسواسی است .
ویژگی افرادیکه دارای شخصیت وسواسی می باشند نیز عبارتند از :
۱) جزئی نگری  ۲) انعطاف ناپذیری ۳) کامل گرایی  ۴) کنترل گری
چنانچه ویژگی های شخصیت وسواسی در کنار الگوبرداری رفتاری والدین مثل احتکار کردن ، وارسی کردن ، نظم هندسی ، شستشوی بیش از حد ، شمارش ، خرافاتی بودن و غیره قرار بگیرد ، آن هنگام می توانیم وسواس عملی را در کودکان زیر ۴ سال مشاهده کنیم . البته علائمی همانند لکنت زبان ، جویدن ناخن ، شب ادراری ، تیکِ چشم ،
بهانه جویی ، منزوی بودن ، پرخاشگری و غیره را نیز می توانیم مشاهده کنیم .

خانواده می تواند جایگاه رشد شخصیت وسواسی باشد ؟
به علت تربیت تک بعدی و انعطاف ناپذیر ، تحقیر فرزندان ، نادیده گرفتن توانایی های فرزند و بی ارزش دانستن نیازها و امیال فرزند ، الگو برداری از رفتارهای والدین و کلیه رفتارهای خاص و غیر متعادل خانواده ، خود می تواند جایگاهی مشخص و مطمئن برای رشد و شخصیت وسواسی باشد . بنابراین درمان والدین تضمین درمان فرزندان است .
ای کاش افراد وسواسی قبل از ازدواج ابتدا درمان شوند تا به علت این اختلال هم انتخابی نادرست و ناهماهنگ صورت ندهند و هم نسلی با اختلال وسواس و مشکلات روانی را به جامعه تحویل ندهند.

خانواده و سرویس های تقویت کننده برای انجام کارهای وسواسی

ازدواج عامل آشکار کننده ی رفتارهای وسواسی